Të gjithë kemi përjetuar momente kur një mendim na rikthehet vazhdimisht në mendje. Por kur ai mendim bëhet i vazhdueshëm, i padëshiruar dhe fillon të ndikojë në përditshmëri, mund të flasim për mendime obsesive.
Shumë njerëz bëjnë të njëjtin gabim: përpiqen t’i largojnë ose t’i shtypin mendimet obsesive. Sa më shumë përpiqesh të mos mendosh për diçka, aq më shumë truri yt vazhdon ta sjellë atë në vëmendje.
Lufta kundër mendimeve obsesive nuk fillon duke i mohuar ato, por duke ndryshuar mënyrën se si i përjeton.
Çfarë janë mendimet obsesive?
Mendimet obsesive janë mendime, imazhe ose impulse që shfaqen pa dëshirën tonë dhe rikthehen vazhdimisht. Ato mund të lidhen me frikën, fajin, marrëdhëniet, shëndetin, gabimet e së kaluarës ose situata të së ardhmes.
Ajo që i bën të lodhshme nuk është vetëm përmbajtja e tyre, por mënyra se si reagojmë ndaj tyre. Kur përpiqemi t’i analizojmë pa fund, t’i kontrollojmë ose t’i largojmë me forcë, krijohet një rreth vicioz që ushqen edhe më shumë obsesionin.
Pse nuk funksionon shtypja e mendimeve?
Imagjino sikur dikush të të thotë:
“Mos mendo për një elefant rozë.”
Çfarë ndodh? Pikërisht ai imazh shfaqet menjëherë në mendje.
Kjo ndodh edhe me mendimet obsesive. Truri e interpreton përpjekjen për t’i larguar si një sinjal se ato janë të rëndësishme ose të rrezikshme. Si rezultat, ai vazhdon t’i rikthejë edhe më shpesh.
Në terapi, shpesh i ndihmojmë njerëzit të kuptojnë se problemi nuk është mendimi në vetvete, por lufta e vazhdueshme kundër tij.
Si të menaxhosh mendimet obsesive në mënyrë të shëndetshme?
1. Prano praninë e mendimit
Kur një mendim obsesiv shfaqet, provo të thuash me qetësi:
“Po, ky është një mendim. Nuk kam nevojë ta luftoj apo ta analizoj tani.”
Ky ndryshim i vogël në qëndrim ul gradualisht fuqinë që mendimi ka mbi ty.
2. Mos kërko siguri të vazhdueshme
Një nga sjelljet më të zakonshme është kontrollimi i vazhdueshëm: kërkimi i përgjigjeve në internet, pyetja e njerëzve ose rikthimi te i njëjti mendim për të gjetur “sigurinë absolute”.
Në realitet, kjo vetëm e ushqen ciklin e obsesionit dhe ankthit.
3. Mos e ngatërro mendimin me realitetin
Një mendim nuk është një fakt.
Të mendosh diçka nuk do të thotë se ajo do të ndodhë, as që të përfaqëson si person. Truri ynë prodhon mijëra mendime çdo ditë, dhe shumë prej tyre janë thjesht kalimtare.
4. Përqendrohu te veprimi, jo te analiza
Kur mendimet obsesive të pushtojnë, pyete veten:
“Çfarë mund të bëj tani që është e dobishme për jetën time?”
Mund të dalësh për një shëtitje, të lexosh, të punosh, të ushtrohesh ose të vazhdosh aktivitetin që kishe nisur. Qëllimi nuk është të ikësh nga mendimi, por të mos lejosh që ai të drejtojë ditën tënde.
5. Lejoje mendimin të vijë dhe të largohet
Në terapi përdoret shpesh metafora e reve.
Mendimet janë si retë që kalojnë në qiell. Disa janë të lehta, disa më të errëta. Nuk ke nevojë t’i shtysh ose t’i ndalosh. Mjafton t’i vëzhgosh dhe t’i lejosh të kalojnë.
Sa më pak rezistencë të bësh, aq më pak ndikim kanë.
6. Lexo libra psikologjike
Libra psikologjike te bazuar ne shkence mund te te ndihmojne te kuptosh pse lindin mendimet obsesive, si funksionon ankthi dhe cilat jane strategjite me efektive per t’i menaxhuar ato. Duke fituar njohuri dhe duke zbatuar teknikat e pershkruara ne keto libra, mund te ndryshosh gradualisht menyren se si i perjeton mendimet obsesive dhe te rifitosh me shume qetesi ne jeten e perditshme.
Kur duhet të kërkosh ndihmë?
Nëse mendimet obsesive zgjasin për javë ose muaj, shkaktojnë ankth të fortë, ndikojnë në marrëdhëniet, punën ose cilësinë e jetës dhe të shtyjnë të kryesh sjellje të përsëritura për t’u qetësuar, është e rëndësishme të konsultohesh me një psikolog.
Trajtime si terapia njohëse-sjellore (CBT) dhe terapia e pranimit dhe angazhimit (ACT) kanë treguar rezultate të mira në menaxhimin e obsesioneve, ankthit dhe mbimendimit.
Se fundmi
Nëse po përpiqesh të luftosh mendimet obsesive, mbaj mend këtë: qëllimi nuk është të kesh një mendje pa mendime të pakëndshme. Qëllimi është të mos jesh i robëruar prej tyre.
Kur ndalon së luftuari me çdo mendim dhe mëson ta shohësh atë si një ngjarje kalimtare të mendjes, fillon të rifitosh kontrollin mbi jetën tënde. Liria nuk vjen nga zhdukja e mendimeve obsesive, por nga fakti që ato nuk vendosin më se si do ta jetosh ditën.
