Si prind, ndoshta dëshiron që fëmija yt të jetë i zgjuar, i pavarur dhe i suksesshëm. Por ka diçka po aq të rëndësishme sa aftësitë akademike: inteligjenca emocionale te fëmijët.
Një fëmijë me inteligjencë emocionale mëson të njohë emocionet, të shprehë atë që ndien, të kuptojë ndjenjat e të tjerëve dhe të menaxhojë reagimet e tij. Marrëdhëniet e ngrohta dhe të përgjegjshme me të rriturit luajnë rol të rëndësishëm në zhvillimin emocional dhe social të fëmijës.
Nëse do të ishim në një seancë së bashku, do të të thosha: mos u përpiq të rritësh një fëmijë që nuk mërzitet kurrë. Ndihmoje të mësojë çfarë të bëjë kur mërzitet.
1. Mësojini empatinë
Empatia te fëmijët fillon duke i ndihmuar të dallojnë emocionet e njerëzve të tjerë.
Për shembull, fëmija yt merr lodrën e motrës dhe ajo fillon të qajë. Në vend që t’i thuash vetëm: “Ktheja lodrën!”, provo:
“Shiko fytyrën e motrës. Si mendon se ndihet kur ia merr lodrën?”
Kështu, fëmija nuk mëson vetëm një rregull. Ai fillon të kuptojë pasojën emocionale të sjelljes së tij. Flisni shpesh për emocione: i trishtuar, i zemëruar, i zhgënjyer, i frikësuar, i lumtur.
2. Mësojini të ndalen para se të reagojnë
Vetëkontrolli nuk zhvillohet duke i thënë vazhdimisht fëmijës: “Mos u nxeh!” Ai duhet të mësojë si të qetësohet kur zemërohet.
Imagjinoni që një fëmijë tjetër ia merr topin dhe ai ngre dorën për ta goditur. Mund t’i thoni:
“E kuptoj që u zemërove. Ndal. Merr frymë. Pastaj më thuaj çfarë ndodhi.”
Ky zakon i vogël — ndalo, merr frymë, mendo dhe pastaj vepro — e ndihmon fëmijën të zhvillojë vetërregullimin emocional. Edhe udhëzimet pediatrike theksojnë rëndësinë e validimit të emocioneve, modelimit dhe strategjive konkrete si frymëmarrja e thellë dhe zgjidhja e problemeve.
3. Rritni fëmijë që dinë të zgjidhin probleme
Kur fëmija përballet me një problem, rezistojini dëshirës për t’ia zgjidhur menjëherë.
Nëse thotë: “Shoku im nuk do të luajë me mua”, mos u nxitoni të jepni zgjidhjen. Pyeteni:
“Çfarë mendon se mund të bësh?”
Nëse nuk di, kërkoni së bashku dy ose tre alternativa. Në këtë mënyrë zhvillohen aftësitë për zgjidhjen e problemeve, pavarësia, vetëbesimi dhe menaxhimi i emocioneve.
4. Qëndroni pranë tij kur vuan
Kur fëmija qan, mos u nxitoni me: “Mos qaj”, “Nuk është asgjë” ose “Je i madh tani.”
Për të, në atë moment, është diçka.
Nëse ka humbur një lodër të dashur, për shembull, uluni pranë tij dhe thoni:
“E shoh që je shumë i mërzitur. E doje shumë atë lodër. Jam këtu me ty.”
Nuk është e nevojshme të largoni çdo dhimbje. Prania e një të rrituri të kujdesshëm dhe të përgjegjshëm e ndihmon fëmijën të përballojë stresin dhe mbështet zhvillimin e tij emocional.
5. Jepini shembullin me sjelljen tuaj
Fëmijët mësojnë shumë duke na vëzhguar.
Nëse ju bërtisni sa herë zemëroheni, por i kërkoni fëmijës të flasë qetë, mesazhi bëhet kontradiktor.
Provoni të verbalizoni procesin tuaj:
“Jam e zemëruar tani, ndaj do të marr pak kohë të qetësohem dhe pastaj do të flasim.”
Nëse gaboni dhe ngrini zërin, kërkoni falje. Kështu i tregoni se të jesh emocionalisht i pjekur nuk do të thotë të mos gabosh, por të njohësh emocionet, të marrësh përgjegjësi dhe të përmirësosh sjelljen.
Në fund
Rritja e një fëmije me inteligjencë emocionale nuk kërkon prindër perfektë. Kërkon prindër të pranishëm, që dëgjojnë, vendosin kufij, pranojnë emocionet dhe tregojnë me sjelljen e tyre se si menaxhohen ato.
Mos e pyesni vetëm fëmijën: “Çfarë bëre sot?” Pyeteni edhe:
“Si u ndjeve sot?”
Ndonjëherë, një pyetje kaq e thjeshtë mund të hapë derën drejt një fëmije që mëson të kuptojë jo vetëm botën përreth tij, por edhe botën brenda vetes.
