Ka momente kur një person mund të përjetojë aq shumë dhimbje emocionale sa fillon të mendojë se nuk ka më rrugëdalje. Për disa njerëz, kjo dhimbje mund të shoqërohet edhe me mendime për vetëvrasje. Nëse dikush pranë teje po kalon një periudhë të tillë, është normale të ndihesh i shqetësuar, i pasigurt ose të mos dish çfarë të bësh.
Si psikolog, dua të të them diçka të rëndësishme: nuk ke nevojë të kesh fjalët perfekte për të ndihmuar. Shpesh, prania, dëgjimi dhe kujdesi i sinqertë kanë më shumë vlerë sesa çdo këshillë.
Si mund ta kuptosh që dikush po vuan?
Jo gjithmonë njerëzit që kanë mendime për vetëvrasje e shprehin hapur atë që po përjetojnë. Megjithatë, shpesh shfaqen disa sinjale paralajmëruese:
- Tërhiqen nga miqtë, familja dhe aktivitetet që më parë i pëlqenin.
- Flasin shpesh për ndjenja pafuqie, boshllëku ose mungese shprese.
- Shprehen me fjali si: “Nuk ka më kuptim”, “Do të ishte më mirë pa mua” ose “Jam lodhur nga gjithçka”.
- Duken më të mbyllur në vetvete ose më emocionalë se zakonisht.
- Ndryshojnë zakonet e gjumit, ushqimit ose kujdesit për veten.
Këto shenja nuk do të thonë automatikisht se personi do t’i bëjë dëm vetes, por janë sinjale që meritojnë vëmendje dhe mbështetje.
Çfarë mund të bësh?
Gjëja më e rëndësishme është të krijosh një hapësirë të sigurt ku personi të ndihet i dëgjuar.
Mund të thuash:
“Kam vënë re që po kalon një periudhë të vështirë. Jam këtu për ty. Si po ndihesh?”
Mos nxito të japësh zgjidhje. Shumë njerëz në krizë nuk kanë nevojë menjëherë për këshilla; kanë nevojë të ndihen të kuptuar.
Dëgjo me qetësi. Lëre personin të flasë. Edhe momentet e heshtjes mund të jenë të vlefshme.
Mos ki frikë të pyesësh drejtpërdrejt
Një nga mitet më të përhapura është se pyetja për vetëvrasjen mund t’ia fusë dikujt këtë ide në mendje. Kjo nuk është e vërtetë.
Nëse je i shqetësuar, mund të pyesësh me qetësi dhe pa gjykim:
“A ke pasur mendime për t’i bërë dëm vetes?”
Shpesh, kjo pyetje i jep personit mundësinë të flasë hapur për diçka që e ka mbajtur brenda për një kohë të gjatë.
Çfarë duhet të shmangësh?
Në përpjekje për të ndihmuar, ndonjëherë themi gjëra që pa dashje e bëjnë personin të ndihet edhe më i vetmuar.
Mundohu të shmangësh fjali si:
- “Mendo pozitivisht.”
- “Të tjerët e kanë më keq.”
- “Ke gjithçka, pse ndihesh kështu?”
- “Duhet të jesh më i fortë.”
Dhimbja emocionale nuk largohet me presion ose krahasime. Ajo ka nevojë për mirëkuptim dhe mbështetje.
Kur duhet kërkuar ndihmë profesionale?
Nëse personi flet për vetëvrasje, shpreh dëshirën për të mos jetuar ose duket në rrezik, është shumë e rëndësishme të kërkohet mbështetje profesionale sa më shpejt. Një psikolog ose profesionist i shëndetit mendor mund ta ndihmojë të kuptojë dhe të menaxhojë atë që po përjeton.
Dhe nëse mendon se personi mund t’i bëjë dëm vetes në atë moment, mos e lër vetëm. Qëndro pranë tij dhe kontakto menjëherë shërbimet e urgjencës ose një person të besuar që mund të ndihmojë.
Se fundmi
Nëse dikush pranë teje po lufton me mendime për vetëvrasje, mos harro se nuk ke nevojë të jesh shpëtimtari i tij. Mjafton të jesh një njeri që dëgjon, që qëndron pranë dhe që e ndihmon të lidhet me mbështetjen e duhur.
Ndonjëherë, një bisedë e sinqertë, një telefonatë ose një prani e qetë mund të bëhen ura që e ndihmon një person të kalojë momentin më të vështirë të jetës së tij.
Per me shume kliko ketu
