Pse shume njerez kane mungese vetebesimi?
Ka njerez qe duken sikur kane lindur me vetebesim. Flasin lirshëm, marrin vendime pa u dridhur dhe nuk duken te frikesuar nga mendimi i te tjereve. Por ne shumicen e rasteve, vetebesimi nuk eshte dicka me te cilen lind. Ai ndertohet me kalimin e kohes, nepermjet pervojave, menyres si flet me veten dhe menyres si perballesh me friken.
Si psikolog, kam pare shume njerez qe mendojne:
- “Une nuk kam vetebesim.”
- “Nuk ndihem mjaftueshem i/e mire.”
- “Gjithmone dyshoj te vetja.”
Shpesh problemi nuk eshte se nuk kane vlere. Problemi eshte menyra si e shohin veten pas viteve me kritika, refuzime, krahasime dhe zhgenjime emocionale.
Nese edhe ti ndihesh keshtu, duhet te dish dicka te rendesishme: vetebesimi mund te rritet.
Si ndertohet vetebesimi ne jeten e perditshme?
Shume njerez presin te ndihen gati perpara se te veprojne. Por ne realitet, vetebesimi rritet pasi vepron, jo para.
Nje person nuk behet i sigurt duke menduar pafund, por duke bere hapa te vegjel edhe kur ka pasiguri dhe ankth.
Per shembull, nje vajze me tha njehere ne terapi:
“Kam frike te flas ne pune sepse mendoj se do gaboj.”
E pyeta:
“Po nese gabon, cfare ndodh?”
Ajo heshti pak dhe tha:
“Asgje tragjike… por ndihem keq me veten.”
Ketu ishte problemi i vertete. Jo gabimi, por menyra si fliste me veten.
Shume njerez me vetëvlerësim të ulët e trajtojne veten me ashpersi qe nuk do ta perdornin kurre me nje person qe duan.
Menyra si flet me veten ndikon te vetebesimi
Nese do te ndertosh vetebesim, fillo nga kjo pyetje:
“Si po flas me veten çdo dite?”
Nese ne mendjen tende perseritet:
- “Nuk vlej.”
- “Nuk jam mjaftueshem.”
- “Te tjeret jane me mire se une.”
…truri fillon ta besoje si te vertete. Kjo ul vetëvlerësimin dhe rrit pasigurine ne vetvete.
Nje ushtrim konkret qe jap shpesh ne terapi eshte ky:
Sa here kap veten duke u kritikuar, ndalo dhe pyet veten:
“A do t’ia thoja kete nje personi qe dua?”
Ne shumicen e rasteve, pergjigjja eshte jo.
Perfeksionizmi mund te ule vetebesimin
Nje tjeter hap i rendesishem
te rritur vetebesimin eshte te mos presesh perfeksionin.
Shume njerez bllokohen sepse duan te jene perfekt para se te fillojne dicka. Por vetebesimi nuk vjen nga perfeksioni. Ai vjen nga pervoja, nga tentimi dhe nga fakti qe e kupton se mund ta perballosh edhe friken.
Njerezit me vetebesim nuk jane njerez perfekt. Ata thjesht nuk ndalojne veten nga frika e gabimit.
Krahasimi me te tjeret demton vetëvlerësimin
Krahasimi me te tjeret eshte nje nga armiqte me te medhenj te vetebesimit.
Rrjetet sociale shpesh krijojne idene se te gjithe jane me te lumtur, me te bukur ose me te suksesshem. Por ti po krahason jeten tende reale me momentet me te zgjedhura te dikujt tjeter.
Kjo rrit pasigurine, ul vetëvlerësimin dhe te ben te ndihesh sikur nuk je mjaftueshem.
Mos harro: njerezit me vetebesim nuk jane njerez pa frike. Jane njerez qe mesojne te ecin perpara edhe kur kane frike.
Si te ndryshosh menyren si e sheh veten?
Ndryshimi i menyres si e sheh veten nuk ndodh brenda nje dite. Por çdo here qe:
- flet me bute me veten,
- nuk dorezohesh nga pasiguria,
- ben nje hap te vogel perpara,
- ndalon krahasimin me te tjeret,
- pranon qe nuk ke pse te jesh perfekt,
…po nderton nje version me te forte te vetes tende.
Dhe kjo eshte menyra reale si ndertohet vetebesimi.
