Kur dëgjojmë fjalët psikolog, gjykatë dhe proces gjyqësor, shpesh mendojmë se psikologu është aty për të dhënë një mendim për karakterin e një personi. Në të vërtetë, roli i psikologut ligjor është shumë më i gjerë dhe kërkon një vlerësim profesional, të kujdesshëm dhe objektiv.

Në praktikë, psikologjia ligjore ndihmon në kuptimin e aspekteve psikologjike që mund të jenë të rëndësishme për një çështje gjyqësore.

Çfarë bën psikologu në gjykatë?

Një nga detyrat kryesore të psikologut në gjykatë është të kryejë një vlerësim psikologjik kur kjo është e nevojshme për çështjen. Për këtë qëllim mund të përdoren intervista psikologjike, vëzhgimi dhe, kur është e përshtatshme, teste psikologjike.

Psikologu mund të vlerësojë gjendjen emocionale, mënyrën e funksionimit psikologjik, ndikimin e një ngjarjeje traumatike ose faktorë të tjerë psikologjikë që lidhen me pyetjen që i është kërkuar të vlerësojë.

Është e rëndësishme të kuptojmë një dallim: psikologu nuk është gjykatësi. Ai nuk vendos nëse një person është fajtor apo i pafajshëm. Roli i tij është të japë informacion dhe vlerësim profesional brenda fushës së psikologjisë.

Psikologu ligjor nuk është i njëjtë me psikologun terapist

Kjo është një nga pyetjet që dëgjojmë shpesh: “Nëse shkoj te psikologu për një çështje gjyqësore, a do të bëj terapi?”

Jo domosdoshmërisht.

Në terapi psikologjike, qëllimi kryesor është të ndihmojmë personin të kuptojë emocionet, mendimet dhe vështirësitë e tij dhe të gjejë mënyra më të shëndetshme për t'i përballuar ato.

Në një vlerësim psikologjik ligjor ose forenzik, qëllimi është t'i përgjigjemi një pyetjeje specifike që lidhet me një proces ligjor. Prandaj, marrëdhënia dhe qëllimi i vlerësimit janë të ndryshme nga psikoterapia.

Roli i psikologut në çështjet familjare

Psikologu mund të ketë rol edhe në çështje që lidhen me fëmijët, kujdestarinë, marrëdhëniet familjare dhe divorcin.

Në këto raste, vëmendja profesionale mund të përqendrohet te nevojat psikologjike dhe emocionale të fëmijës, marrëdhëniet e tij me prindërit dhe faktorë të tjerë që janë të rëndësishëm për pyetjen që duhet vlerësuar.

Kur një fëmijë përfshihet në një proces gjyqësor, është veçanërisht e rëndësishme që ai të mos ndihet sikur duhet të zgjedhë mes prindërve. Fëmija ka nevojë të dëgjohet dhe të trajtohet me kujdes, pa presion dhe pa e vendosur në konfliktin e të rriturve.

Pse është i rëndësishëm psikologu në procesin gjyqësor?

Një proces gjyqësor mund të jetë emocionalisht i vështirë. Frika, ankthi, trauma, presioni dhe pasiguria mund të ndikojnë në mënyrën se si një person përjeton dhe shpreh atë që ka ndodhur.

Këtu psikologjia mund të ndihmojë duke sjellë një vlerësim profesional të faktorëve psikologjikë, pa zëvendësuar rolin e gjykatës.

Nëse do ta shpjegonim thjesht, do të thoshim: psikologu ndihmon gjykatën të kuptojë më mirë dimensionin psikologjik të një çështjeje, ndërsa vendimi gjyqësor i takon gjykatës.

Prandaj, psikologjia ligjore dhe psikologu në gjykatë kanë një rol të rëndësishëm aty ku kuptimi i emocioneve, sjelljes, traumës dhe funksionimit psikologjik është pjesë e pyetjes që duhet shqyrtuar.