Deri dje ishte një fëmijë i qetë, të dëgjonte dhe kërkonte të kalonte kohë me ty. Sot është adoleshent nervoz, mbyllet në dhomë, kundërshton, irritohet për gjëra të vogla dhe përgjigjet: “Më lër rehat!”. Si prind mund të pyesësh veten: “Çfarë ndodhi me fëmijën tim?”
Nëse do të ishim në një seancë terapie, gjëja e parë që do të të thosha është: mos e shiko menjëherë këtë ndryshim si dështim tëndin apo si “prishje” të fëmijës. Adoleshenca është një periudhë e madhe ndryshimesh fizike, emocionale, hormonale dhe psikologjike.
Çfarë ndodh me trurin e adoleshentit?
Truri i adoleshentit është ende në zhvillim. Një nga zonat që vazhdon të maturohet është korteksi prefrontal, i cili lidhet me planifikimin, vendimmarrjen, kontrollin e impulseve dhe vlerësimin e pasojave.
Ndërkohë, sistemet e trurit që lidhen me emocionet, shpërblimin dhe reagimet emocionale janë shumë aktive gjatë kësaj periudhe.
Prandaj, ndonjëherë emocioni vjen më shpejt sesa aftësia për ta kontrolluar atë.
Kjo mund të shpjegojë pse një adoleshent mund të shpërthejë për një situatë që për një të rritur duket e parëndësishme dhe, pak më vonë, të sillet sikur asgjë nuk ka ndodhur.
Pse adoleshenti bëhet nervoz me prindërit?
Një pjesë e rëndësishme e psikologjisë së adoleshentit është kërkimi i pavarësisë.
Adoleshenti fillon të pyesë: “Kush jam unë?”, “Çfarë dua?”, “Pse duhet të bëj atë që më thonë prindërit?”.
Për këtë arsye, kufijtë që më parë i pranonte pa diskutim, tani mund t’i kundërshtojë. Një kërkesë e thjeshtë si “Lëre telefonin” ose “Shko të flesh” mund të perceptohet si kontroll.
Për më tepër, shkolla, shoqëria, rrjetet sociale, ndryshimet në trup, vetëvlerësimi, dëshira për t’u pranuar nga bashkëmoshatarët dhe mungesa e gjumit mund të shtojnë stresin dhe nervozizmin.
Mos e luftoni nervozizmin me nervozizëm
Shpesh prindi më thotë: “Por kur më bërtet, si të qëndroj e qetë?”
Pikërisht këtu fillon ndryshimi.
Nëse adoleshenti ngre zërin dhe prindi ngre zërin edhe më shumë, konflikti përshkallëzohet. Në vend të kësaj, mund t’i thuash: “E kuptoj që je i nervozuar. Flasim kur të jesh më i qetë, por nuk pranoj të më flasësh me ofendime.”
Pra, pranojmë emocionin, por vendosim kufi për sjelljen.
Çfarë ka nevojë adoleshenti nga prindi?
Adoleshenti ka nevojë për më shumë hapësirë, por kjo nuk do të thotë se nuk ka më nevojë për prindin.
Përpiquni ta dëgjoni pa e ndërprerë menjëherë me këshilla. Mos e krahasoni me të tjerët. Respektoni privatësinë e tij, por mbani kufij të qartë. Flisni kur situata është qetësuar dhe krijoni momente së bashku ku biseda nuk sillet vetëm rreth shkollës, notave dhe detyrimeve.
Kur nervozizmi nuk është më thjesht adoleshencë?
Jo çdo ndryshim duhet t’ia atribuojmë moshës. Nëse nervozizmi tek adoleshenti është shumë i fortë ose shoqërohet për një periudhë të vazhdueshme me izolim, humbje interesi, ndryshime të mëdha të gjumit ose oreksit, rënie të funksionimit në shkollë, ankth të fortë, agresivitet apo sjellje vetëlënduese, është e rëndësishme të kërkohet ndihmë profesionale.
Mos harroni: pas fjalës “Më lër rehat!” mund të jetë një adoleshent që ende nuk di të thotë: “Kam shumë emocione dhe nuk di si t’i menaxhoj.”
Detyra e prindit nuk është të fitojë çdo debat. Është të mbetet një pikë e sigurt, ndërsa adoleshenti mëson gradualisht të kuptojë veten, emocionet dhe botën përreth.
Libra te sygjeruar:
Si të kuptojmë dhe mbështesim adoleshentët
Arti i te qenit nje adoleshent i shkelqyer
