Para te prishura

Ekzistojnë mbi 160 monedha të ndryshme në botë, secila me monopolin e vet lokal mbi juridiksionin përkatës. Por përveç disa monedhave kryesore, shumica e tyre humbasin vlerën me shpejtësi dhe kanë pak përdorim jashtë ku jve të tyre. Me probleme të ndryshme ndërku tare dhe konvertime monetare, sistemi nanciar global është praktikisht një sistem pengesash në këtë drejtim. Nëse lind në vendin “e gabuar” e ke më të vështirë se sa duhet të jetë kursimin e parave. Ndërsa rritja e vazhdueshme në prodhimin e energjisë dhe përhapja e elektronikës kanë përmirësuar mirëqenien njerëzore me kalimin e kohës, sistemi nanciar global nuk ka mbajtur hapin dhe vazhdon të jetë një zvarritje për produktivitetin ekonomik. Kjo është veçanërisht e vërtetë në vendet në zhvillim, por po bëhet gjithnjë e më e dukshme edhe në botën e zhvilluar, ndërsa borxhet dhe de citet rriten pa ku zime, dhe vende në mbarë botën përballen me valë in acioni dhe dështime bankare. Si arritëm deri këtu? Pse pikërisht është paraja jonë ajo që na varfëron? Politika mund të ndikojë në gjëra përkohësisht dhe lokalisht, por teknologjia është ajo që i shtyn gjërat përpara përgjithmonë dhe globalisht. Nga guaskat tek ari, nga faturat e letrës së papirusit te bankat qendrore, dhe nga shpikja e telegra t deri te krijimi i Bitcoin-it, kjo është po aq e vërtetë për paratë sa është për çdo gjë tjetër.