“A jam kështu që nga lindja, apo jam bërë kështu nga mënyra si jam rritur?” Kjo është një pyetje që dëgjohet shpesh edhe në terapi. Në fakt, përgjigjja nuk është bardhë e zi. Personaliteti fillon të formohet që në fëmijëri. Megjithatë, ai vazhdon të zhvillohet dhe të ndryshojë gjatë gjithë jetës. Zhvillimi i personalitetit ndikohet nga shumë faktorë. Mes tyre janë temperamenti, familja, edukimi, fëmijëria, mjedisi dhe përvojat e jetës. Gjithashtu, marrëdhëniet me njerëzit e tjerë ndikojnë në mënyrën si mendojmë dhe sillemi.

Si fillon të formohet personaliteti në fëmijëri?

Që në vitet e para vërejmë ndryshime mes fëmijëve. Njëri mund të jetë i qetë, ndërsa tjetri më energjik. Një fëmijë përshtatet shpejt me njerëzit e rinj. Nga ana tjetër, një tjetër mund të ketë nevojë për më shumë kohë. Në fillim flasim kryesisht për temperamentin. Ai lidhet me mënyrën natyrale se si fëmija reagon ndaj botës. Më pas, këto prirje ndërthuren me përvojat e jetës. Kështu, personaliteti fillon të marrë formë. Për shembull, marrëdhënia me prindërit ka një rol të rëndësishëm. Po ashtu, ndikojnë edukimi, shkolla dhe shoqëria. Fëmija mëson gradualisht si të shprehë emocionet dhe si të krijojë marrëdhënie. Prandaj, fëmijëria dhe personaliteti janë të lidhura ngushtë. Përvojat e hershme mund të ndikojnë te vetëbesimi dhe vetëvlerësimi. Gjithashtu, ato mund të ndikojnë në mënyrën si krijojmë marrëdhënie në të ardhmen.

Çfarë ndodh me personalitetin gjatë adoleshencës?

Adoleshenca është një periudhë e rëndësishme për formimin e identitetit. Në këtë moshë lindin shumë pyetje. “Kush jam?”, “Çfarë dua?” dhe “Ku përkas?” janë disa prej tyre. Ndërkohë, rritet edhe ndikimi i shoqërisë. Miqtë, familja dhe shkolla mund të ndikojnë te vetëvlerësimi. Për më tepër, adoleshenti fillon të krijojë bindjet dhe vlerat e veta. Personaliteti bëhet gradualisht më i qëndrueshëm. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se ai përfundon së formuari. Ndryshimet vazhdojnë edhe pas adoleshencës.

A përfundon formimi i personalitetit në moshën e rritur?

Jo. Ky është një nga keqkuptimet më të zakonshme për personalitetin dhe karakterin. Shpesh dëgjojmë dikë të thotë: “Ky është karakteri im dhe nuk ndryshoj dot”. Megjithatë, psikologjia na tregon një pamje më komplekse. Personaliteti mund të ndryshojë edhe në moshën e rritur. Puna dhe marrëdhëniet sjellin përvoja të reja. Po ashtu, martesa dhe prindërimi mund të na ndryshojnë. Edhe humbjet, sukseset dhe zhgënjimet na mësojnë diçka për veten. Si rezultat, mund të zhvillojmë më shumë pjekuri emocionale. Mund të mësojmë të kontrollojmë më mirë reagimet tona. Gjithashtu, mund të përmirësojmë mënyrën si komunikojmë me të tjerët.

Çfarë duhet të mbajmë mend?

Personaliteti nuk formohet brenda një dite. Ai zhvillohet gradualisht që nga fëmijëria. Familja, edukimi, temperamenti, marrëdhëniet dhe përvojat e jetës kanë një rol të rëndësishëm. Megjithatë, historia jonë nuk përcakton çdo gjë. Edhe në moshën e rritur mund të mësojmë dhe të ndryshojmë. Për më tepër, mund të krijojmë mënyra më të shëndetshme të të menduarit dhe të sjelljes. Në fund, pyetja nuk është vetëm “Kur formohet personaliteti?”. Një pyetje po aq e rëndësishme është: “Si mund ta njoh dhe ta zhvilloj më mirë personalitetin tim?” Sepse të kuptosh veten është fillimi i zhvillimit personal, vetëbesimit, marrëdhënieve të shëndetshme dhe mirëqenies emocionale.